Rodzaje obligacji

Zaczynając swoja przygodę z rynkiem obligacji, warto zapoznać się z ogólną klasyfikacją papierów dłużnych. W zależności od przyjętych kryteriów, na rynku wyróżniamy kilka rodzajów obligacji, jakie potencjalni inwestorzy mogą nabyć w trakcie trwania emisji. Które z nich wybrać?

Przeglądając fachową prasę, dotyczącą funkcjonowania rynku obligacji bądź zapoznając się z prospektem emisyjnym emitenta, którego obligacjami jesteśmy zainteresowani, spotkamy się z kilkoma określeniami, które nie do końca mogą być dla nas jasne.

Papiery dłużne mogą być bowiem emitowane przez różne podmioty i na zupełnie odmiennych warunkach. Stąd tak ważne, aby zanim jeszcze zaczniemy szukać obligacji, odpowiedzieć sobie na pytanie, czego tak naprawdę szukamy i w co jesteśmy w stanie zainwestować nasze oszczędności.

Rodzaj obligacji a emitent

Podstawowa typologia obligacji związana jest z instytucją, która je emituje. Dokonując tego typu podziału, możemy wyróżnić 3 rodzaje papierów dłużnych:

  • obligacje skarbowe – emitentem jest Skarb Państwa,
  • obligacje komunalne – emitentem jest jednostka samorządowa,
  • obligacje korporacyjne – emitentem są przedsiębiorstwa.

Jeśli zależy nam na bezpieczeństwie, najlepszym wyborem będą obligacje skarbowe. Rozpatrując bowiem poszczególne papiery dłużne w kontekście ich bezpieczeństwa, należy pamiętać, iż emitent traci zdolność do ich wykupu w momencie swojej upadłości. Jako że upadłość państwa jest mniej prawdopodobna niż samorządu i o wiele mniej prawdopodobna niż przedsiębiorstwa, inwestycja w obligacje skarbowe jest stosunkowo bezpieczna. Należy jednak pamiętać, że zysk rośnie proporcjonalnie do ryzyka. Dlatego właśnie obligacje korporacyjne są 3-4-krotnie bardziej rentowne od obligacji proponowanych przez państwo. Pytaniem otwartym pozostaje więc, który z wariantów jest dla nas optymalny.

Oprocentowanie obligacji

Kolejnym kryterium, na podstawie którego możemy dokonać podziału obligacji, jest sposób wyliczania oprocentowania emitowanych papierów dłużnych. Tym sposobem wyróżniamy:

  • obligacje o zmiennym oprocentowaniu,
  • obligacje o stałym oprocentowaniu,
  • obligacje indeksowane,
  • obligacje zerokuponowe.

Najczęściej spotykanym na rynku wariantem jest zmienne oprocentowanie, na które składa się stopa bazowa, którą najczęściej stanowi 3 lub 6- miesięczna wysokość oprocentowania kredytów na polskim rynku międzybankowym (WIBOR), powiększona o marżę. Przy zainteresowaniu tego typu papierami dłużnymi należy wziąć pod uwagę, że stawka WIBOR, w zależności od prowadzonej przez RPP polityki monetarnej, inflacji, wysokości PKB, może rosnąć lub spadać, a co za tym idzie nasz zysk może być inny niż na początku inwestycji.

Dla osób, które nie są skłonne do podjęcia tego typu ryzyka, lepszym rozwiązaniem będą obligacje o stałym oprocentowaniu, które nie podlega żadnym wahaniom lub obligacje zerokuponowe, które sprzedawane są z dyskontem (poniżej wartości nominalnej) i który po zakupie staje się zyskiem obligatariusza. Nieco rzadziej spotyka się obligacje indeksowane, których oprocentowanie uzależnione jest od zmian inflacji lub innego wskaźnika.

Stopień zabezpieczenia obligacji

Zgodnie z prawem za zobowiązania wynikające z obligacji emitent odpowiada całym swoim majątkiem. Dlatego na rynku możemy spotkać zarówno obligacje niezabezpieczone, jak i zabezpieczone, np. hipoteką na nieruchomości, poręczeniem, zastawem lub gwarancją.

Najczęściej wybieranym wariantem jest oczywiście hipoteka, na której zabezpiecza się na ogół 130-150% wartości emisji. Należy jednak pamiętać, że samo ustanowienie zabezpieczenia bywa złudnym mechanizmem, ze względu na możliwość wystąpienia błędów przy wycenie potencjalnej nieruchomości przeznaczonej pod zastaw lub trudności związanych ze zbyciem danego przedmiotu zabezpieczenia.

W przypadku obligacji o wiele lepiej sprawdza się rozpatrywanie emitentów pod kątem ich stabilnej i dobrej sytuacji finansowej niż pod kątem zabezpieczeń, jakie oferują. Warto dodać, że największe spółki obecne na Catalyst, czy też emitujące najbezpieczniejsze papiery dłużne, nie oferują żadnych dodatkowych zastawów.

Inne rodzaje obligacji

Podziału obligacji można dokonać na wiele innych sposobów, jak choćby ze względu na miejsce emisji (krajowe, zagraniczne), ze względu na termin wykupu (krótko-, średnio-, długoterminowe), ze względu na oznaczenie obligatariusza (imienne, na okaziciela), czy też ze względu na ich formę (materialne, niematerialne).

Jak więc widać sam rodzaj obligacji pozwala nam oszacować ryzyko związane z ich nabyciem, potencjalne zyski oraz warunki nabycia. Nie obejdzie się oczywiście bez nieco głębszej analizy, niemniej jednak znajomość podstawowych definicji pozwoli zawęzić zakres naszych poszukiwań.